معرفی نسخة خطی عروض و قافیه «حلیة‏الشاعر» تألیف ابراهیم بن مالک دیلمی متخلص به صغیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

2 دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال(نویسنده مسؤول)

چکیده

عروض و قافیه یکی از مباحث فنی در حوزة ادبیات، به‏ویژه ادبیات فارسی است. کتاب‏های گوناگونی در قرون مختلف در این باب به رشتة تحریر درآمده که برخی زبانزد و برخی کمتر شناخته‏شده‏ است. با وجود چاپ بسیاری از این دست‏نوشته‏های ارزشمند، هنوز آثار معرفی‏نشده و ناشناخته فراوان است. یکی از این آثار، نسخة «حلیة‏الشاعر» با تألیف ابراهیم بن مالک دیلمی متخلص به صغیری است که در قرن دهم دربارة عروض و قافیه به نثر فنّی و در برخی بخش‌ها، ساده و روان به زبان فارسی نوشته شده است. مؤلف با آوردن ابیات فارسی و عربی در توضیح هر بحر و انواع قافیه، خوانندگان را با عروض سنّتی و انواع قافیه آشنا می‏کند. البته خود نویسنده ذوق و قریحه‏ای در سرودن شعر داشته و ابیاتی از سروده‏های خود را برای شاهد مثال در توضیح بحرها و انواع قافیه بیان کرده است. تنها نسخة موجود، در کتابخانة مجلس شورای اسلامی به شمارة 1/ 18434 نگهداری می‏شود و تا امروز دست‏نخورده باقی مانده است. صغیری نسخة دیگری به نام «تعشق بلبل» به نثر و شعر دارد که نگارندگان مقاله برآن‏اند این نسخه را نیز تصحیح و چاپ کنند. وی همچنین نسخه‏ای با نام «الغرفة‏الناجیه» از قطیفی بحرانی کتابت کرده است. روش این پژوهش به‏صورت اسنادی ـ تحلیلی است و در این مقاله سعی بر آن است، نخست هویّت مؤلف و سپس معرفی نسخه بررسی شود.

کلیدواژه‌ها